UO z dofinansowaniem na ratowanie cennych zbiorów franciszkańskich

Uniwersytet Opolski pozyskał ponad 134 tys. złotych dofinansowania z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III” (moduł „Biblioteki naukowe”). Środki zostaną przeznaczone na realizację projektu pt. Konserwacja, digitalizacja i opracowanie druków z kolekcji klasztoru ojców franciszkanów w Prudniku z zasobu Biblioteki Uniwersytetu Opolskiego. Prace rozpoczną się jeszcze w tym roku i potrwają do roku 2027.

Projekt dotyczy unikatowej kolekcji liczącej około 5650 woluminów pochodzących z dawnego księgozbioru klasztoru oo. franciszkanów w Prudniku. Zbiory obejmują głównie druki z XIX i początku XX wieku, a częściowo także publikacje powojenne. Tematycznie reprezentują m.in.: teologię, historię Kościoła, duchowość, biblistykę, prawo kanoniczne, historię literatury oraz liturgikę. Wśród nich znajdują się cenne i rzadkie egzemplarze mszałów, modlitewników, ksiąg parafialnych oraz leksykonów. Publikacje wydano w językach: niemieckim (często drukiem gotyckim – szwabachą), łacińskim i polskim.

Księgozbiór stanowi ważne świadectwo wielowiekowej obecności franciszkanów w regionie oraz ich działalności naukowej i duszpasterskiej. Sam klasztor w Prudniku, którego historia sięga XIII wieku, odegrał szczególną rolę w XX wieku – w latach 1954–1955 był miejscem internowania kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Obecny stan zachowania zbiorów wymaga pilnej interwencji konserwatorskiej. Wiele woluminów wymaga kompleksowej dezynfekcji i konserwacji. Gdy kolekcja zostanie poddana tzw. procesowi fumigacji, możliwa będzie dokładna inwentaryzacja oraz prowadzenie dalszych prac badawczych, katalogowych i digitalizacyjnych. Zapobiegnie to nieodwracalnej utracie cennych obiektów o wysokiej wartości naukowej i kulturowej.

Projekt zakłada kompleksowe działania podzielone na trzy etapy. Pierwszy obejmie przygotowanie zbiorów, ich wstępną inwentaryzację, oczyszczenie, transport oraz przeprowadzenie fumigacji w certyfikowanej komorze dezynfekcyjnej, a następnie kwarantannę i kontrolę skuteczności zabiegu. Drugi etap to szczegółowe opracowanie katalogowe, identyfikacja druków oraz przygotowanie dokumentacji konserwatorskiej, w tym fotograficznej, wraz z rekomendacjami dalszych prac. W trzecim etapie przewidziana jest digitalizacja około 500 najcenniejszych egzemplarzy i ich udostępnienie w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej wraz z pełnymi opisami i metadanymi.

Realizacja projektu nie tylko zabezpieczy cenny fragment dziedzictwa kulturowego regionu, ale także umożliwi jego szerokie udostępnienie badaczom i społeczeństwu w formie cyfrowej.

Program „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III”, w ramach którego przyznano dofinansowanie, wspiera inicjatywy służące zarówno popularyzacji nauki, jak i ochronie zasobów o istotnym znaczeniu dla dziedzictwa naukowego. Moduł „Biblioteki naukowe” koncentruje się na utrzymaniu, opracowaniu i cyfrowym udostępnianiu zbiorów bibliotecznych mających znaczenie dla rozwoju nauki i zachowania jej dorobku.